1928: Ang Lindol, Pinsala at Visual Memory

Noong 14 Abril 1928, ang unang mapanirang pagkabigla ng pagkakasunod-sunod ng lindol ng Chirpan–Plovdiv ay tumama sa timog Bulgaria. Ang epicentral area ay malapit sa Chirpan, ngunit ang sakuna ay hindi nanatili sa labas ng Plovdiv. Ang malakas na paggalaw ng lupa ay umabot sa lungsod, niyanig ang mga gusali nito, at ginawang hindi tiyak na lupa ang mga pamilyar na kalye.

Ang petsang iyon ay ang simula sa halip na ang katapusan ng krisis. Ang mga residente ay walang dahilan upang ipagpalagay na ang panganib ay lumipas sa unang suntok. Ang mga nasirang istruktura ay nanatiling mahina habang ang lungsod ay nabubuhay na may posibilidad ng karagdagang paggalaw. Ang lindol ng 1928 ay hindi isang solong instant na maaaring nilalaman sa isang larawan; ito ay isang pagkakasunod-sunod na umaabot sa loob ng ilang araw, na may dalawang pangunahing pagkabigla na nagpabago sa Plovdiv.

Makalipas ang apat na araw, noong Abril 18, sumunod ang pangalawang malakas na pagkabigla. Nagdulot ito ng matinding pinsala sa Plovdiv at mga kalapit na pamayanan, na ginagawang mas mapanganib ang isang humina nang kapaligiran sa kalunsuran. Ang agwat sa pagitan ng dalawang petsa ay nagpapaliwanag kung bakit ang sakuna ay naaalala bilang isang pagkakasunod-sunod ng mga lindol sa halip na bilang isang nakahiwalay na oras.

Binabago din ng pangalawang petsa kung paano naiintindihan ang una. Ang isang gusali na nanatiling nakatayo noong Abril 14 ay maaaring humina na; isang lungsod na nagsisimulang maunawaan ang unang pinsala ay muling tinamaan. Sa larawan ng St Josif building, ang sakuna ay nakakuha ng isang address at isang façade. Ang kasaysayan ng pagkakasunud-sunod ay nagtitipon sa paligid ng mga partikular na lugar kung saan ang pamilyar na lungsod ay nakatagpo ng pisikal na pagkawasak.

Ang Ivan Vazov National Library ay nagbibigay sa kalamidad ng pangalawang nakikilalang address. Ang imahe ng archival ay naglalagay ng isang pampublikong institusyon sa gitna ng pinsala at nagpapakita kung gaano direktang naapektuhan ng mga lindol ang mga lugar kung saan nakasalalay ang lungsod. Ito ay hindi isang malayong natural na sakuna ngunit isang dagok sa estrukturang panglungsod mismo—sa mga institusyon, kalye, at mga silid na ginagamit araw-araw.

Ang silid-aklatan at ang gusali ng St Josif ay bumubuo ng isang makapangyarihang pares sa memorya ng 1928. Parehong lumilitaw sa mga larawan ng pinsala, na nagiging isang rehiyonal na sakuna sa dalawang nakikilalang mga address sa lunsod. Sa pamamagitan ng mga ito, ang sukat ay nauunawaan nang walang talahanayan ng mga numero: ang mga dingding, bubong, at mga silid sa lungsod mismo ay nasira.

Matapos ang huling malakas na pagkabigla, naiwan si Plovdiv sa isang lungsod na kailangang gawing ligtas muli. Ang mga litrato ay humihinto sa sandali ng nakikitang pinsala: mga basag na harapan, nakabukas na mga bubong, at mga silid na biglang tumambad sa kalye. Hindi sila nagbibigay ng kumpletong salaysay ng pagbawi, ngunit ginagawa nilang hindi maiiwasan ang panimulang punto nito.

Mula rito, nagbago ang sukat ng kalamidad. Ito ay hindi na gumagalaw na lupa kundi araw-araw na buhay sa mga nasirang istruktura at ang praktikal na gawain ng paglilinis ng mga ito. Walang matagumpay na pagtatapos sa loob ng frame ng archive. May isang lungsod na kailangang lumipat mula sa pagkagulat tungo sa gawain ng pagpapatuloy—pader sa pader at kalye sa lansangan.

Ang aklatan sa larawan ay hindi dapat malito sa gusaling kilala ng mga residente ng Plovdiv ngayon. Mula noong 1974, ang institusyon ay inookupahan ang isang layunin-built na bahay sa tabi ng Tsar Simeon Garden. Ang thread sa pagitan ng dalawang larawan ay ang aklatan bilang isang civic na institusyon, walang isang hindi nagbabagong harapan na nakaligtas sa halos isang siglo.

Ang pagpapalit ng address na iyon ay ginagawang mas mahalaga ang larawan ng archive. Ang isang kasalukuyang bisita ay hindi maaaring tumayo sa harap ng kasalukuyang aklatan at makita ang mga marka ng 1928 sa mga dingding nito. Ang mas lumang frame ay nagpapanatili ng isang hiwalay na patong panglungsod: isang dating gusali, isang sugatang lungsod, at isang institusyon na kalaunan ay nagpatuloy sa buhay nito sa isang bagong lugar.

Ang isang muling itinayong lungsod ay unti-unting binubura ang mga nakikitang marka ng sakuna. Iyan ang tagumpay ng ordinaryong buhay, ngunit pinapahina rin nito ang memorya: kapag buo na muli ang mga pader, mahirap isipin kung gaano kalantad at hindi tiyak ang hitsura ni Plovdiv sa tagsibol na iyon. Ibinabalik ng mga larawan sa archive ang nawawalang ibabaw ng lungsod.

Sa loob ng mga ito, ang isang natural na kaganapan ay nakakakuha ng sukat ng tao. Ang lindol ay hindi na isang punto lamang sa isang siyentipikong kronolohiya kundi isang sirang bubong sa isang pamilyar na institusyon at isang harapang tao na minsang dumaan araw-araw. Pinipigilan ng mga larawan ang pagbawi mula sa ganap na pagbura ng pagkasira; pinapanatili nila ang sandali nang ang isang ordinaryong lungsod ay biglang naging marupok.