Bago ang Plovdiv: Paano Umakyat ang Isang Paninirahan sa mga Burol

Sa larawan mula 1892, ang Dzhambaz Tepe ay natatakpan na ng mga bahay, ang dalisdis nito ay tumataas sa itaas ng mas mababang lungsod. Ang mabatong simboryo ay mukhang isang natural na pedestal, ngunit kabilang ito sa isang mas malaking grupo ng mga syenite na burol na umaabot sa humigit-kumulang 250 metro. Binibigyan nila ang Plovdiv ng silhouette na maaaring makilala bago ang anumang indibidwal na gusali ay tumutok.

Anim sa bantog na pitong burol ang nabubuhay ngayon. Si Markovo Tepe ay na-quarry noong ikadalawampu siglo, habang ang iba ay hinahati, ginagabayan at tinitipon pa rin ang mga lansangan sa kanilang paligid. Bago nagkaroon ng lungsod na tinatawag na Plovdiv, natukoy na ng lupain kung saan makikita ng isang tao ang malayo sa kapatagan—at kung saan maaaring maging isang pinagtatanggol na sentro ang isang pamayanan.

Ang pinakaunang kilalang simula ay hindi makikita sa postcard view ng Lumang Bayan. Sa pagitan ng 6000 at 5000 BC, ang mga pamayanang Neolitiko ay naninirahan na sa lugar ng kasalukuyang Plovdiv. Kabilang sa mga bakas ng pinakamahusay na pinag-aralan ay ang settlement mound ng Yasa Tepe sa distrito ng Lauta ngayon—higit pa sa romantikong ideya na nagsimula ang lahat sa Three Hills.

Ang pagkakaibang iyon ay nagbabago sa kuwento. Ang mas malawak na tanawin ay pinanahanan muna; nang maglaon ay nagtipon sa mas mataas na lugar ang isang sentrong pampulitika at pinatibay. Ang lungsod ay hindi lumitaw sa isang sandali. Lumaki ito mula sa paulit-ulit na pagpili tungkol sa kung saan titira, at ang paggalaw patungo sa mga burol ay nagmamarka ng daanan mula sa isang maagang pamayanan patungo sa isang lugar na maaaring ipagtanggol at pamahalaan.

Pagsapit ng ikalimang siglo BC, isang pinatibay na pamayanang Trakiano na kilala bilang Eumolpias o Eumolpeida ay nakatayo sa Tatlong Burol. Sa pag-usbong ng kaharian ng Odrysian, ang pamayanan at ang mga kapaligiran nito ay pumasok sa isang mas malawak na mundo ng pulitika. Ang taas ay hindi na basta maginhawang lugar kung saan titirhan: nakapaloob ito sa isang sentro kung saan matatanaw ang kapatagan at binabantayan ang mga paglapit.

Dito, ang mga nakakalat na bakas ng presensya ng tao ay nagsisimulang maging katulad ng isang talambuhay sa lunsod. Ang isang pangalan ay nagpapakilala sa isang pamayanan, ang isang kuta ay gumuhit ng isang hangganan, at ang mga burol ay nagbubuklod sa dalawa. Ang Eumolpias ay hindi lamang isang mas naunang label para sa Plovdiv. Minarkahan nito ang punto kung saan ang lugar ay kabilang sa pulitikal na mundo ng sinaunang Thracia.

Sa Nebet Tepe, ang paglipat patungo sa isang pinatibay na lungsod ay mababasa sa mismong pagmamason. Ang pinakalumang nakaligtas na mga depensa ay itinayo noong ika-apat na siglo BC: ang malalaking bloke ng syenite ay nilagyan ng walang mortar, at isang quadrangular na tore ang nagbabantay sa kanlurang bahagi. Ang kuta ay hindi isang palamuti sa burol. Ginawa nitong natural na taas ang isang organisadong lugar ng awtoridad at depensa.

Ang mga huling panahon ay hindi pinabayaan ang pagpili na iyon. Isang balwarte ng Romano, isang daanan noong ika-anim na siglo sa ilalim ng hilagang pader, at isang malaking balon na may hawak na humigit-kumulang 350 metro kubiko na naipon sa parehong tuktok. Ang bawat karagdagan ay muling ginamit ang kalamangan na nakilala na ng mga naunang naninirahan. Ang Nebet Tepe ay nagpapanatili ng hindi isang nagyelo na sinaunang panahon, ngunit isang sunud-sunod na mga desisyon upang patibayin at iakma ang parehong lupa.

Noong 342 BC, nakuha ng mga puwersa ni Philip II ng Macedon ang nakukutaang bayan. Nakilala ito bilang Philippopolis, at ang kuta nito ay nag-aalok ng isang base para sa karagdagang pagpapalawak ng Macedoniano sa Thracia. Para sa mga naninirahan ito ay isang matalim na pagbabago sa pulitika; para sa mga burol, ito ay isa pang pinuno na kinikilala ang kanilang halaga.

Ang bagong pangalan ay nagdala ng tagumpay sa pagkakakilanlan ng lungsod. Hindi nito binura ang naunang Eumolpias, ngunit tinakpan ito ng bagong awtoridad at bagong alaala. Ang Plovdiv ay nakakuha ng iba pang mga pangalan sa mga huling siglo, ngunit ang Philippopolis ay nagtiis dahil sumali ito sa isang pananakop ng militar hanggang sa paglitaw ng nakukutaang sentro ng Trakiano bilang isang lungsod na tumatakbo sa mas malaking antas ng pulitika.

Ngayon ang Lumang Bayan ay kumakalat sa Nebet, Dzhambaz at Taksim Tepe. Itinatago ng mga bahay, kalye, at mga monumento ang mga bahagi ng sinaunang sentro, ngunit hindi nila binabago ang pangunahing anyo nito. Mula sa Nebet Tepe, makikita pa rin ang kapatagan—ang parehong malawak na tanawin na nag-uugnay sa mga unang pamayanan, ang kuta ng Trakiano at ang lumalawak na lungsod.

Samakatuwid, ang pinakamaagang kasaysayan ng Plovdiv ay hindi isang paligsahan para sa isang petsa ng pagkakatatag. Nagsisimula ito sa buhay sa isang mas malawak na tanawin, umakyat patungo sa mga pinagtanggol na burol, at nagpapatuloy sa bawat awtoridad na pipili na magtayo sa kanila. Ang mga pangalan ay nagbabago; ang mabatong lupain ay nananatiling aktibong bahagi ng lungsod.