Tuval Üzerine Plovdiv: Resimler Eve Nasıl Geldi?

1888'de Ivan Mrkvichka Plovdiv'deki Pazar resmini yaptı. Şehir resmi bir binanın ya da tepelerden çekilen bir panoramanın içinden poz vermiyor. Bir ticaret sahnesi gibi görünüyor; piyasada toplanan insanlar, giysiler, hareketler ve mallar. Resim, tanımlanmış tek bir karenin kesin bir haritası değildir; gücü, sıradan bir kalabalığı Kurtuluş sonrası şehrin bir imajına dönüştürmekte yatıyor.

Mrkvichka, 1881'de Doğu Rumeli'deki spor salonunda çizim öğretmek için Plovdiv'ye gelmişti. 1889'da Sofya'ya taşınana kadar sekiz yıl kaldı. Bu tarihler arasında yabancı bir ziyaretçi içeriden gözlemci oldu: öğrencilere ders veriyor ve yaşadığı çevreyi resimliyordu. Plovdiv'deki pazar en net sonuçtur; şehir hakkında bir not değil, şehrin kahramanı olarak.

Mrkvichka'nın piyasayı boyamasından on yıl önce, sanat ve sivil yaşam, Samokovlu bir aile aracılığıyla zaten birbirine bağlıydı. Ressam Stanislav Dospevski, ikon ressamı Dimitar Zograf'ın oğlu ve Zahari Zograf'ın yeğeniydi. 1860 civarında babasını bir kilise sahnesinde isimsiz bir zanaatkar olarak değil, yağlıboya bir portrede tanınabilir bir kişi olarak resmetti.

Stanislav'ın kardeşi Atanas Samokovliev bir tüccar ve halk figürü olarak Plovdiv'ye yerleşti. 1878'de Geçici Rus Yönetimi onu şehrin Kurtuluş sonrası ilk belediye başkanı olarak atadı. Bu, Dospevski'yi “ilk Plovdiv ressamı” yapmaz; o, Samokov'da doğmuştur ve daha geniş bir yol izlemiştir. Bunun yerine aile bağlantısı, Kurtuluş sonrası ilk yıllarda çalılıkların, ticaretin, kilise topluluğunun ve yeni belediye otoritesinin ne kadar yakın durduğunu gösteriyor.

Tsanko Lavrenov 1896'da Plovdiv'de doğdu ve doğduğu şehri çalışmalarının sürekli bir konusu haline getirdi. Onun resimlerinde eski evler, arnavut kaldırımlı sokaklar ve avlular mimari bir envanter değildir. Cephelerin, çatıların, tepelerin hafıza gibi biriktiği sıkıştırılmış görüntülerdir. Mrkvichka pazara yaşayan bir sahne olarak bakıyorsa, Lavrenov da Eski Kent'e geçmişin görünür kaldığı bir yer olarak bakıyordu.

Tekrarlanan evler, çatılar ve tepeler, Eski Kent'i ayrı cephelerden oluşan bir koleksiyondan ziyade tutarlı bir resimsel motif haline getiriyor. Plovdiv aynı zamanda sanatçının adını eğitim yoluyla da koruyor. 1976 yılında kurulan Ulusal Sanat Lisesi artık Tsanko Lavrenov adını taşıyor. Kendisine konu olan şehir, onun adıyla sanatçı yetiştirmeye devam ediyor.

Zlatyu Boyadzhiev 1903 yılında Brezovo'da doğdu ve kariyerinin ilk kısmı özenle inşa edilmiş kırsal manzaralarla ilişkilendirildi. 1951'de şiddetli bir felç sağ elini felç etti. Bir ressam için bu, zanaatın sonu olabilirdi. Boyadzhiev bunun yerine sol eliyle resim yapmayı öğrendi ve tuvallerinin daha büyük, daha parlak ve daha yoğun hale geldiği ikinci bir döneme başladı.

Değişiklik biyografik bir detaydan daha fazlasıdır. Bir kişinin çalışmasının, fiziksel kriz ve kararlı yeniden öğrenmeyle ayrılmış iki farklı resim yapma biçimini içermesine olanak tanır. 1984 yılından bu yana, Dr. Stoyan Chomakov'un Diriliş evi, kalıcı Zlatyu Boyadzhiev sergisine ev sahipliği yapıyor; tarihi mimari, modern bir kişisel drama tarafından dönüştürülen tabloları koruyor.

Eski Kent'te inşaat ve resim alışılmadık bir şekilde buluşuyor. Yeniden canlanma evleri tüccar ailelerin evleri olarak başladı; bugün bazıları halkı müze ve galeri olarak kabul ediyor. Zlatyu Boyadzhiev sergisi de bu tür adreslerden biri; yakındaki Encho Pironkov Galerisi ise parke taşlarının ve eski cephelerin arasındaki resimlerin varlığını sürdürüyor. Sanat okulu başka bir hafıza biçimi ekler; koleksiyon değil, öğretim.

Bu nedenle hikaye, isimlerin yoklanması gerekmeden kapanabilir. Mrkvichka gündelik şehri bir tabloya dönüştürdü; Lavrenov, tarihi şehri tanınabilir bir imaja dönüştürdü; Boyadzhiev resimsel bir dilin nasıl yeniden doğabileceğini gösterdi. Plovdiv daha sonra evlerine resimler, okullarına da sanatçıların isimlerini yerleştirdi. Şehir sanatçılara materyallerini veriyor, görüntüleri sonraki nesillere neyi fark etmeleri gerektiğini öğretiyor ve galeriler sokağa bu bakış açısını geri veriyor.